ÖNSÖZ
Macar klasikleri arasında okurlarımızın yabancısı olmayan
F. Herczeg’inBizans adlı tragedyasını Macar eleştirmenleri ve kamuoyu
onun enyüksek yapıtı saymakta ve bir çağı canlandırma bakımından
bu yapıtaMacar yazınının en iyi tarihsel tragedyası olan ”Bank Ban”ın
yanındayer vermektedir.F. Herczeg “Bizans” adlı oyununda tek bir
günün,koca bir imparatorluğun son gününün şafağıyla batışı arasına
dünyaölçüsünde bir tarihsel tragedyayı sığdırmıştır. Tanınmış Macar
yazın tarihçisi J. Horvath, F. Herczeg üzerine yazdığı bir incelemesinde
bu tragedyanın ana hatlarını şöyle çizmektedir: 29 Mayıs 1453.
Bu, Bizans İmparatorluğu’nun çöktüğü gündür.
Sultan Mehmet Bizans’ı kuşatmıştır; kentin alın yazısı artık bellidir.
Bu kaçınılmaz tehlike karşısında kahramanlığa yükselen imparator
Konstantin az sayıda, fakat kendisine bağlı kalan yabancı ücretli
askerleriyle bütün gücünü harcayarak kuşatıcılara karşı koymakta,
halkı ve Bizanslı askerleriyse korkak bir kayıtsızlık içinde başlarına
geleceği beklemektedir; devletin ileri gelenleri imparatorun kahramanlık
taslayışıyla alay ederler; onlar artık daha çok sultandan
yanadırlar ve her şeyi ondan beklerler. İmparatoriçenin kendisi bile
kadınlık silahlarıyla Fatih’e boyun eğdireceği düşlemiyle kendini
avutmaktadır… Bütün bunlardan imparatorun haberi yoktur, o halkına
güvenmekte, onun yurtseverliğine ve son tehlikenin onu kahraman
yapacağına inanmaktadır. Onun için son anda büyük bir düş kırıklığına
uğrar. Sultanın elçileri onun ve ardından gitmek isteyenlerin özgürce
gidebileceğini bildirirler, fakat ona bağlı ancak iki kişi çıkar: ücretli
askerlerin sadık komutanıyla kendisine âşık olan Yunanlı kız Herma.
Konstantin dehşet içinde gerçekle yüz yüze gelir ve Bizans’ı ölüme
mahkûm eder: ”Biz Tanrı’nın izniyle Bizans’ın son imparatoru Konstantin,
dünyaya bildiririz ki, ulusumuzu mahkemeye çektik ve adalet adına Bizans’ı
cellat satırıyla ölüme mahkûm eyledik. Edirneli Mehmet celladımız olsun.
” Konstantin şehit düşer, Bizans kan içinde yüzmektedir ve bu tarihsel
kargaşada üzerlerine düşen onurlu görevi yerine getirmeyenler o kan
denizi içinde imparatoriçeyle birlikte boğulurlar. O korkunç anlarda imparator:
”Ölürsem,” diyor, “mezar taşıma şu sözler yazılsın:
Bizans’ın son imparatoru burada yatıyor. Kör olduğu sürece yaşadı. Bir
gün gözleri açılınca duyduğu tiksinti onu öldürdü.” Horvath’ın bu kısa
tanıtmasının, yapıtın tasarlanışındaki görkemi gereği kadar duyurduğu
kanısındayız. Doğal olarak oyunu dikkatle okuyanlar, hele II. perdedeki,
Türk elçilerinin göründüğü, imparatorun ölüme hazırlandığı sahnelerde
pek çok başka güzellikler de bulacaklardır. Bu sahneler, başka bir
Macar yazın tarihçisinin dediği gibi, içinde parıltılı düşünce cevherleri
yuvarlanan bir altın çağlayandır. Yapıt Türkçe’ye Sadrettin Karatay
tarafından çevrilmiştir. Çeviri yalnızca aslına bağlı değil; aynı zamanda,
Herczeg’deki deyiş güzelliklerini de Türk okuruna sunmaktadır.T. Halasi Kun
Format: Word Belgesi
Etiketler: Tarihi Romanlar, Bizans, e-book, e-kitap, e-kitap indir, e-kitaplar, Ferenc Herczeg
Son Yorumlar